wtorek, 3 lipca 2018

Działalność nierejestrowana w NGO




Niecały kwartał temu pojawiła się nowa możliwość rozliczenia czyjejś pracy, która jest wygodna i tania pod względem kosztów – czyli powinna znaleźć idealne zastosowanie w III sektorze. Oczywiście chodzi o działalność nierejestrowaną. Przykładami zastosowania tej konstrukcji mogą być: usługi dorywcze, wynagradzanie koordynatorów projektów, opieka nad dziećmi i młodzieżą, prowadzenie dodatkowych zajęć i warsztatów przez dotychczasowych pracowników itp.
 
Poniżej zapraszam do artykułu Marzeny Dobner, świetnie zapowiadającej się przyszłej prawnik, w którym autorka szczegółowo analizuje wymogi prawne i praktyczne aspekty działalności nierejestrowanej. Artykuł powstał w ramach współpracy z kancelarią 4NGO Kancelaria Radcy PrawnegoPiotr Jaros


Działalność nierejestrowana (nieewidencjonowana)



Pakiet ustaw zwany Konstytucją dla Biznesu, uchwalony dnia 6 marca br. i wprowadzony w życie z dniem 30 kwietnia br., znacząco uelastycznił niektóre regulacje dotyczące funkcjonowania przedsiębiorców na polskim rynku. Jedną z poważniejszych zmian, stwarzających nowe możliwości szczególnie dla drobnych usługodawców, jest działalność nierejestrowana, zwana także działalnością nieewidencjonowaną lub nierejestrową. Jej zasady reguluje treść art. 5 ustawy Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2018 r., poz. 646; dalej jako UPP).



Definicja i przesłanki



Ustawodawca formułuje następującą definicję tejże formy zarobkowania: „Nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2017 r. poz. 847 oraz z 2018 r. poz. 650), i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej.” (art. 5 ust. 1 UPP). Jest to zatem typ działalności:

- zarezerwowany wyłącznie dla osób fizycznych (zwanych dalej wykonującymi); nie mogą z niego korzystać osoby prawne czy jednostki nieposiadające osobowości prawnej, w tym również wspólnicy spółki cywilnej (por. art. 5 ust. 5 UPP);

- osoby fizyczne, o których mowa, to takie, które w ciągu ostatnich 60 miesięcy, czyli 5 lat, nie prowadziły działalności gospodarczej sensu stricto, czyli „zorganizowanej działalności zarobkowej, wykonywanej we własnym imieniu i w sposób ciągły” (art. 3 UPP), bądź wyrejestrowali prowadzoną działalność przed dniem 30 kwietnia 2017 r. Niemniej nie dotyczy to działalności wykonywanej w ramach umowy spółki cywilnej (por. art. 5 ust. 5 UPP) ani działalności wymagającej uprzedniego uzyskania koncesji, licencji lub zezwolenia;

- przychód należny z działalności nierejestrowanej nie może przekroczyć w żadnym miesiącu 50 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę, której wysokość corocznie określa ustawodawca. W 2018 r. owa kwota wynosiła 2100 zł, w związku z czym limit przychodu należnego w tym roku wynosi 1050 zł. Przez przychód należny należy przy tym rozumieć „kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont” (art. 5 ust. 6 UPP). Nie jest zatem istotny fakt otrzymania wynagrodzenia. Wystarczy, jeśli powstało stosowne zobowiązanie po stronie wykonującego działalność nierejestrowaną.


Działalność nierejestrowana staje się działalnością gospodarczą sensu stricto w dwóch przypadkach: na wniosek wykonującego (z dniem określonym we wniosku o wpis do CEIDG; por. art. 5 ust. 2 UPP) lub z przyczyn finansowych (tj. od dnia, w którym przychód należny przekroczy limit 50 proc. kwoty minimalnego wynagrodzenia; wówczas wykonujący musi w ciągu 7 dni złożyć wniosek rejestracyjny CEIDG-1; por. art. 5 ust. 3-4 UPP).


Działalność nierejestrowana a obowiązki składkowe i podatkowe



O ile tego typu działalność nie wymaga odprowadzania do ZUS żadnych składek na ubezpieczenie społeczne ani zdrowotne, o tyle osiągnięty z jej tytułu dochód podlega opodatkowaniu podatkiem PIT. Przychód należny wraz z kosztami uzyskania przychodów z tytułu prowadzonej działalności nierejestrowanej są opodatkowane według skali podatkowej (18 proc., 32 proc.). Powinny zatem zostać wykazane w zeznaniu rocznym PIT-36, w części „Inne źródła”. Koszty uzyskania przychodu, takie jak np. zakup narzędzi i urządzeń czy surowców, muszą być należycie udokumentowane, a wspomniana dokumentacja powinna być przechowywana dla celów dowodowych, związanych z ustaleniem dochodu. Niemniej z racji faktu, że nie jest to działalność gospodarcza, wykonujący nie odprowadza okresowych zaliczek na podatek dochodowy, zarówno miesięcznych, jak i kwartalnych.

Dla potrzeb ustalenia wysokości przychodu działalność nierejestrowana nie wymaga prowadzenia rozbudowanej księgowości. Ważne jest jednak dokumentowanie transakcji sprzedażowych w formie uproszczonej (na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług – Dz.U. z 2004 r., nr 54, poz. 535 z późn. zm.), zawierające m.in. datę i wartość sprzedaży. Należy jednak pamiętać, że niektóre rodzaje działalności, takie jak usługi prawnicze, jubilerskie czy większość usług doradczych, bez względu na rodzaj działalności wymagają odprowadzania podatku VAT i/lub rejestrowania transakcji na kasie fiskalnej. Aby móc wówczas odprowadzać VAT, wykonujący działalność nierejestrowaną powinien wystąpić o nadanie numeru NIP, składając formularz NIP-2, i zarejestrować się jako podatnik VAT czynny. Co do zasady jednak zarówno ograniczony limit obrotów, związany z koniecznością nieprzekraczania progu połowy minimalnego wynagrodzenia, uprawnia wykonującego do skorzystania ze zwolnienia z VAT.


Podstawowe obowiązki wykonującego działalność nierejestrową 



Poza przestrzeganiem wymogów ustawowych (przede wszystkim limitu przychodu należnego i ewidencjonowania transakcji sprzedaży) wykonujący posiada także inne obowiązki. Obowiązek wystawienia rachunku lub faktury powstaje wówczas, gdy żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w terminie 3 miesięcy od końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano całość lub część zapłaty. W takiej sytuacji wykonujący wystawia rachunek lub fakturę (w przypadku zwolnienia z płatności VAT będzie to faktura bez VAT), zawierającą: datę wystawienia, numer kolejny, imiona i nazwiska lub nazwy podatnika i nabywcy towarów lub usług oraz ich adresy, nazwę (rodzaj) towaru lub usługi, miarę i ilość (liczbę) dostarczonych towarów lub zakres wykonanych usług, cenę jednostkową towaru lub usługi, kwotę należności ogółem. Przy sprzedaży nierejestrowej wystarczy podanie w dokumentacji imienia i nazwiska wykonującego.

Kolejnym obowiązkiem wykonującego jest respektowanie praw konsumenta. Wykonujący działalność nierejestrowaną w świetle prawa cywilnego spełnia przesłanki definicji przedsiębiorcy z art. 431 Kodeksu cywilnego (tj. jest osobą fizyczną i prowadzi we własnym imieniu działalność gospodarczą i zawodową). Musi zatem przestrzegać prawa konsumenckiego w relacjach z klientami. Jest przykładowo związany regulacjami z zakresu reklamacji, rękojmi czy gwarancji, a także 14-dniowym terminem odstąpienia przez konsumenta od umowy zawartej na odległość.


Uwagi de lege ferenda



Możliwości, z jakimi wiąże się działalność nieewidencjonowana, są szczególnie istotne dla drobnych przedsiębiorców wspomagających funkcjonowanie trzeciego sektora. Przykładowo, mogą z niej korzystać osoby fizyczne świadczące pewne drobne usługi dla organizacji pozarządowych doraźnie i/lub na niewielką skalę, np. w ramach ograniczonego czasowo projektu. Działalność nierejestrowana, wymagająca jedynie wystawienia wspomnianej już faktury bez VAT (o ile pozwala na to rodzaj świadczonych usług), pozwoli uniknąć uciążliwych i niekorzystnych finansowych dla wykonującego konsekwencji umów cywilnoprawnych, które dotychczas były stosowane w podobnych sytuacjach. Przykładowo, na działalności nierejestrowanej mogą skorzystać osoby zatrudnione w ramach projektów: prowadzące warsztaty, eksperci, animatorzy kultury czy wychowawcy kolonijni. 

Podsumowując, z prowadzeniem działalności nierejestrowanej nie wiąże się konieczność zgłaszania jej w rejestrze CEIDG, w ZUS, w urzędzie skarbowym czy też w GUS (a w konsekwencji także brak obowiązku posiadania numerów REGON i NIP, za wyjątkiem prowadzenia działalności bezwzględnie wymagającej odprowadzania podatku VAT). Wykonujący nie płaci składek na ZUS ani zaliczek na podatek dochodowy. Obowiązkiem wykonującego jest przestrzeganie praw konsumentów, co do zasady także prowadzenie uproszczonej ewidencji sprzedaży i wystawianie rachunków lub faktur na żądanie strony transakcji. Kwestią otwartą pozostaje praktyczne zastosowanie wykonywania działalności nierejestrowanej w odniesieniu do stosunków prawnych nawiązywanych w ramach działalności trzeciego sektora.


Autor: Marzena Dobner


Źródła:

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców ustawy (Dz.U. z 2018 r., poz. 646).

A. Borowska, Czym jest działalność nierejestrowana? Co mówi o niej ustawa? https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-czym-jest-dzialalnosc-nierejestrowana-co-mowi-o-niej-ustawa (dostęp: 23.06.2018).

Działalność nierejestrowa (bez konieczności rejestracji w CEIDG), https://www.biznes.gov.pl/przedsiebiorcy/biznes-w-polsce/przed-rozpoczeciem/dzialalnosc-nierejestrowa (dostęp: 23.06.2018).

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz