poniedziałek, 6 sierpnia 2018

Wymogi ustawy o systemie oświaty względem wyjazdów wolontariuszy (Cześć 3 cyklu: Wolontariat niepełnoletnich w NGO)




Kontynuujemy nasz cykl Wolontariat niepełnoletnich w NGO. Ostatnia jego część poświęcona jest wymogom wyjazdu wolontariuszy, który podlega ustawie o systemie oświaty. Autorem cyklu jest Marzena Dobner, świetnie zapowiadająca się przyszła prawnik, a całość powstała w ramach współpracy z kancelarią 4NGO Kancelaria Radcy Prawnego Piotr Jaros.

 

Jeśli wyjazd połączony z wolontariatem dzieci i młodzieży spełnia łącznie przesłanki z ustawy o systemie oświaty muszą zostać zapewnione, kryteria zgodnie z art. 92c i n. ustawy o systemie oświaty. Kiedy przepisy tej Ustawy znajdą zastosowanie pisaliśmy w Części 2 cyklu.

 


Po pierwsze, zgłasza zamiar zorganizowania wypoczynku kuratorowi oświaty właściwemu ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania organizatora wypoczynku. Wypoczynek może się odbyć wyłącznie po umieszczeniu zgłoszenia wypoczynku w bazie wypoczynku (por. art. 96d). 


Po drugie, zapewnia uczestnikom bezpieczne i higieniczne warunki wypoczynku, na które składa się wybór obiektu lub terenu spełniającego wymagania ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz warunki higieniczno-sanitarne, określone w przepisach o ochronie przeciwpożarowej, ochronie środowiska i Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także dostosowanego do potrzeb wynikających z niepełnosprawności uczestników wypoczynku. Inne obowiązki organizatora to m.in. zapewnienie opieki medycznej i wyżywienia (por. art. 92c ust. 2 pkt 1-8). 


Po trzecie, organizator ma obowiązek zapewnić opiekę wykwalifikowanej kadry wypoczynku, którą stanowią przede wszystkim kierownik wypoczynku i wychowawcy wypoczynku, spełniający określone warunki (por. art. 92c ust. 2 pkt 2 lit a). Udział obu tych grup opiekunów jest obowiązkowy. Zgodnie z art. 96p ust. 1 ustawy o systemie oświaty „kierownikiem wypoczynku może być osoba, która:

  1. nie była karana za umyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu, przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, przestępstwo przeciwko rodzinie i opiece, z wyjątkiem przestępstwa określonego w art. 209 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny, przestępstwo określone w rozdziale 7 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii albo wobec której nie orzeczono zakazu prowadzenia działalności związanej z wychowywaniem, leczeniem, edukacją małoletnich lub opieką nad nimi lub zakazu przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu;
  2. ukończyła 18 lat;
  3. posiada co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe;
  4. ukończyła kurs na kierownika wypoczynku;
  5. posiada co najmniej trzyletnie doświadczenie w wykonywaniu zadań dydaktyczno-wychowawczych lub opiekuńczo-wychowawczych, uzyskane w okresie ostatnich 15 lat”.



Wychowawca wypoczynku musi spełniać identyczne kryteria, jak kierownik wypoczynku, dotyczące niekaralności, wieku i wykształcenia (por. art. 96p ust. 2 ustawy o systemie oświaty). Ponadto musi mieć ukończony kurs dla wychowawców wypoczynku. 


Wymogi określone w art. 96p ust. 2 nie dotyczą niektórych grup kandydatów na kierowników i wychowawców wypoczynku. Warunek posiadania wykształcenia co najmniej średniego lub średniego branżowego i obowiązek ukończenia kursu dla wychowawców wypoczynku nie obowiązuje instruktorów harcerskich w stopniu co najmniej przewodnika lub równoważnym, pełniących funkcję kierownika wypoczynku lub wychowawcy wypoczynku w formach wypoczynku organizowanych przez organizacje harcerskie. Stopnie te muszą być jednak nadane w organizacji harcerskiej funkcjonującej w Rzeczypospolitej Polskiej albo – jeśli są równoważne – w organizacji harcerskiej funkcjonującej w innym państwie członkowskim UE i EFTA (por. art. 96p ust. 3 w zw. z art. 96p ust. 6). Kursu na kierownika wypoczynku nie muszą kończyć osoby zajmujące stanowiska kierownicze w szkołach lub placówkach oraz instruktorzy harcerscy w stopniu co najmniej podharcmistrza lub równoważnym, nadanym w organizacji harcerskiej funkcjonującej w Rzeczypospolitej Polskiej, albo w stopniu równoważnym nadanym w organizacji harcerskiej funkcjonującej w innym państwie członkowskim UE i EFTA (por. art. 96p ust. 4). Wskazanych powyżej instruktorów harcerskich (w stopniu minimum podharcmistrza lub równoważnym) oraz nauczycieli nie dotyczy wymóg co najmniej trzyletniego doświadczenia w wykonywaniu zadań dydaktyczno-wychowawczych lub opiekuńczo-wychowawczych (por. art. 96p ust. 5). Ponadto ukończony kurs na wychowawców wypoczynku nie obowiązuje nauczycieli, osób pracujących z dziećmi w placówkach wsparcia dziennego lub placówkach opiekuńczo-wychowawczych, które posiadają wykształcenie określone w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2017 r. poz. 697 i 1292; por. art. 96p ust. 6).



Kolejną grupą opiekunów, jaką zapewnia organizator wypoczynku dzieci i młodzieży, w zależności od programu wypoczynku i realizowanych zajęć, są trenerzy i instruktorzy sportu, rekreacji, animacji kulturalno-oświatowej, lektorzy języka i inne osoby prowadzące zajęcia podczas wypoczynku, które spełniają następujące warunki:

– mają ukończone 18 lat,

– posiadają co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe,

– posiadają wiedzę, doświadczenie i umiejętności niezbędne do realizowanych zajęć (art. 92c ust. 2 pkt 2 lit b).



Podobnie jak w kwestii wolontariatu osoby niepełnoletniej, również przedstawiciel ustawowy niepełnoletniego wolontariusza jako uczestnika wypoczynku jest uprawniony do uzyskiwania informacji o warunkach organizacji wypoczynku („Organizator wypoczynku informuje rodziców uczestnika albo pełnoletniego uczestnika wypoczynku o warunkach organizacji wypoczynku, w szczególności o terminie, miejscu lub trasie wypoczynku, jego programie i regulaminie”. art.  92j).



Zgodnie z par. 5 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 marca 2016 r. w sprawie wypoczynku dzieci i młodzieży (Dz. U. z 2016 r., poz. 452) do obowiązków kierownika wypoczynku należy:

  1. kierowanie wypoczynkiem;
  2. opracowywanie planu pracy oraz rozkładu dnia podczas wypoczynku i kontrola ich realizacji;
  3. ustalenie i przydzielenie szczegółowego zakresu czynności wychowawcom wypoczynku, trenerom i instruktorom sportu, rekreacji, animacji kulturalno-oświatowej, lektorom języka i innym osobom prowadzącym zajęcia podczas wypoczynku;
  4. kontrola wykonywania obowiązków przez osoby wymienione w pkt 3;
  5. zapewnienie uczestnikom wypoczynku właściwej opieki od momentu przejęcia ich od rodziców do czasu ponownego przekazania rodzicom; w przypadku pełnoletnich uczestników wypoczynku - z miejsca i do miejsca zbiórek wyznaczonych przez organizatora wypoczynku;
  6. nadzór i przestrzeganie bezpiecznych i higienicznych warunków wypoczynku; 
  7. zapewnienie uczestnikom wypoczynku korzystania wyłącznie z wyznaczonych obszarów wodnych, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych (Dz. U. poz. 1240 oraz z 2015 r. poz. 779, 1642 i 1830), w obecności ratownika wodnego i wychowawcy wypoczynku; 
  8. zapewnienie zróżnicowanej diety uczestnikom wypoczynku;
  9. przekazanie organizatorowi wypoczynku niezwłocznie po zakończeniu wypoczynku dziennika zajęć i kart kwalifikacyjnych;
  10. udostępnienie na wniosek rodziców albo pełnoletniego uczestnika wypoczynku kopii karty kwalifikacyjnej uczestnika wypoczynku;
  11. nadzór nad realizacją programu;
  12. podział uczestników wypoczynku na grupy.

Ponadto w myśl par.  6 ust. Rozporządzenia kierownik wypoczynku:

  1. opracowuje program wypoczynku;
  2. opracowuje regulamin wypoczynku i zapoznaje z nim wszystkich uczestników wypoczynku;
  3. zapewnia warunki do pełnej realizacji programu i regulaminu wypoczynku oraz sprawuje nadzór w tym zakresie;
  4. zapoznaje uczestników wypoczynku z zasadami bezpieczeństwa oraz zapewnia warunki do ich przestrzegania, w tym zapewnia uczestnikom wypoczynku korzystanie wyłącznie z wyznaczonych obszarów wodnych;
  5. określa zadania wychowawcy wypoczynku w zakresie realizacji programu, zapewnienia opieki i bezpieczeństwa uczestnikom wypoczynku;
  6. nadzoruje zaopatrzenie uczestników wypoczynku w sprawny sprzęt i ekwipunek oraz apteczkę pierwszej pomocy;
  7. organizuje transport, wyżywienie i noclegi dla uczestników wypoczynku;
  8. dokonuje podziału zadań wśród uczestników wypoczynku;
  9. dysponuje środkami finansowymi przekazanymi na organizację wypoczynku;
  10. dokonuje podsumowania i oceny wypoczynku po jego zakończeniu;
  11. rozlicza środki finansowe przeznaczone na organizację wypoczynku.

Zgodnie z par. 6 ust. 2 Rozporządzenia wychowawca wypoczynku:

  1. sprawuje opiekę nad uczestnikami grupy w zakresie higieny, zdrowia, wyżywienia oraz innych czynności opiekuńczych;
  2. zapewnia bezpieczeństwo uczestnikom wypoczynku zorganizowanym w grupę;
  3. zapewnia uczestnikom wypoczynku, we współpracy z ratownikiem wodnym, opiekę w czasie korzystania z wyznaczonych obszarów wodnych, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie osób przebywających na obszarach wodnych;
  4. współdziała z kierownikiem wypoczynku w zakresie realizacji programu;
  5. sprawuje nadzór nad przestrzeganiem regulaminu wypoczynku przez uczestników wypoczynku, ze szczególnym uwzględnieniem zasad bezpieczeństwa;
  6. nadzoruje wykonywanie zadań przydzielonych uczestnikom wypoczynku;
  7. wykonuje inne zadania zlecone przez kierownika wypoczynku.

Szczegółowe kwalifikacje dotyczące opiekunów imprez turystycznych organizowanych przez szkoły i placówki reguluje wspominane już rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 8 listopada 2001 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki. Z uwagi na zawężenie kręgu organizatorów do szkół i placówek jako organizatorów wypoczynku owo rozporządzenie nie wydaje się adekwatne w odniesieniu do wyjazdów organizowanych przez NGO.

(aktualizacja z dnia 06.08.18)
W zakresie zaświadczeń z Krajowego Rejestru Karnego możliwe jest zwolnienie z opłaty dla wolontariuszy kandydatów na kierowników wypoczynku lub wychowawców wypoczynku. Procedura opisana została na tej stronie ministerstwa: https://bip.ms.gov.pl/.../krajowy.../pytania-i-odpowiedzi/


Źródła

P. Cybula, Prawo wobec turystyki dzieci i młodzieży – zagadnienia wstępne, [w:] Prawne aspekty turystyki dzieci i młodzieży, pod red. P. Cybuli, Kraków 2017, s. 9-16.

A. Krawczyk, Wolontariat młodzieżowy – wysiłek wart zachodu, http://poradnik.ngo.pl/wiadomosc/911623.html [dostęp: 29.07.2018 r.]

P. Piskuzub, Obowiązek opieki nad uczestnikiem imprezy lub wycieczki organizowanej przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki, [w:] [w:] Prawne aspekty turystyki dzieci i młodzieży, pod red. P. Cybuli, Kraków 2017, s. 97-108.

H. Zawistowska, Regulacje prawne wymogów kwalifikacyjnych kadry zatrudnionej do obsługi imprez dzieci i młodzieży jako narzędzie realizacji funkcji wychowawczych i edukacyjnych turystyki, [w:] Prawne aspekty turystyki dzieci i młodzieży, pod red. P. Cybuli, Kraków 2017, s. 77-96.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 marca 2016 r. w sprawie wypoczynku dzieci i młodzieży (Dz. U. z 2016 r., poz. 452).

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2003 r., nr 96, poz. 874 z późn. zm.),
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 1991 r., nr 95, poz. 425 z późn. zm.).

2 komentarze:

  1. Świetny cykl! Jeszcze bym przy okazji dodał, że jest możliwe zwolnienie z opłaty za wydanie informacji z Krajowego Rejestru Karnego dla wolontariuszy kandydatów na kierowników wypoczynku lub wychowawców wypoczynku. Procedura opisana jest tu: https://bip.ms.gov.pl/pl/rejestry-i-ewidencje/krajowy-rejestr-karny/pytania-i-odpowiedzi/

    OdpowiedzUsuń
  2. Dziękuję. Ws zaświadczeń - bardzo praktyczna uwaga, już dodaję aktualizację do artykułu. Pozdrawiam!

    OdpowiedzUsuń