niedziela, 16 grudnia 2018

(Nowe) Wytyczne dla przedsiębiorstw społecznych



O przedsiębiorstwach społecznych (w skrócie: PS) ostatni raz pisałem półtora roku temu przy okazji opublikowaniazałożeń do Projektu ustawy o ekonomii społecznej i solidarnej. Sama ustawa jest dalej na etapie prac w Departamencie Ekonomii Społecznej i Pożytku Publicznego i wciąż brakuje konkretnych informacji kiedy mogłaby wejść w życie.* 

Formalnie więc nie mamy w Polsce ustawowej definicji przedsiębiorstwa społecznego. Nie przeszkadza to jednak Ministerstwu Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w prowadzeniu ogólnopolskiej listy przedsiębiorstw społecznych. 

Najciekawsze jest jednak, gdzie znajdziemy wymogi do znalezienie się na takiej liście? Zostały one wpisane do wytycznych (nie ustawy lub rozporządzenia) Ministerstwa Rozwoju i Finansów nr MR/2014-2020/18(04): „Wytycznych w zakresie realizacjiprzedsięwzięć w obszarze włączenia społecznego i zwalczania ubóstwa zwykorzystaniem środków Europejskiego Funduszu Społecznego i EuropejskiegoFunduszu Rozwoju Regionalnego na lata 2014-2020” (dalej jako Wytyczne).

Wytyczne te są publikowane (jak wskazuje sama nazwa dokumentu) dla realizacji przedsięwzięć z wykorzystaniem środków unijnych w dwóch programach: EFS i EFRR. Podstawą prawną jest z kolei art. 5 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. z 2017 r. poz. 1460, z późn. zm.). Jak możemy przeczytać w samych Wytycznych:

Wytyczne służą zapewnieniu niezbędnego poziomu koordynacji działań podejmowanych w całym kraju z wykorzystaniem środków EFS (…) oraz środków EFRR …” (Rozdział 2 pkt 1) oraz dalej: „Wytyczne obowiązują w okresie realizacji PO [program operacyjny] na lata 2014-2020” (Rozdział 2 pkt 4) i „Wytyczne odnoszą się wyłącznie do obszarów zidentyfikowanych jako wspólne dla wszystkich RPO [Regionalnych Programów Operacyjnych]. W przypadku, gdy zakres RPO wykracza poza zakres Wytycznych, IZ RPO [Instytucja Zarządzająca Regionalnym ]Programem Operacyjnym może ustanowić bardziej szczegółowe warunki dotyczące realizacji wsparcia w ramach danego RPO.” (Rozdział 2 pkt 7 - 8).

Co wynika z powyższych celów? Wyłączność stosowania wytycznych do realizacji przedsięwzięć z wykorzystaniem środków unijnych (EFS i EFRR). W tym kontekście zawarta w nich definicja przedsiębiorstwa społecznego nie powinna mieć znaczenia dla działań nie związanych z tymi programami. Jak jest w praktyce? Możemy przeczytać na stronach Departamentu Ekonomii Społecznej i Pożytku Publicznego:

„Ogólnopolska lista PS jest ważnym narzędziem uwidoczniającym potencjał sektora ekonomii społecznej i solidarnej oraz wyodrębnionym miejscem pozwalającym na wyszukiwanie odpowiednich podmiotów dla potencjalnych zamawiających. Dzięki temu PS zdobywają dodatkową możliwość pozyskiwania klientów i zamówień oraz uczestnictwa w spotkaniach lub innych wydarzeniach dla nich dedykowanych. Łatwo dostępna baza PS zwiększy skuteczność systemu wsparcia i pomoże w promocji przedsiębiorstw społecznych, dlatego jej pełne wdrożenie jest wyzwaniem dla wszystkich uczestników systemu wsparcia ekonomii społecznej i solidarnej oraz jednym z priorytetów dla MRPiPS.”


Czyli mamy ogólnopolską bazę PS opartą na nieobowiązujących wytycznych, która jest promowana jako formalne źródło weryfikacji stopnia przedsiębiorczości społecznej. W tym zakresie nie odnoszę się w ogóle do samych wytycznych (ich ocena jest odrębną kwestią). Natomiast rozciąganie regulacji prawnych zawartych w wąskich przedmiotowo wytycznych na wszystkie podmioty działające w zakresie ekonomii społecznej oceniam bardzo źle. Po pierwsze zasady uznawania przedsiębiorstw za społeczne nie powinny być regulowane w dokumencie tak niskiego rzędu. Po drugie, jest to trochę wychodzenie przed szereg w związku z projektem ustawy o ekonomii społecznej i solidarnej, która po wejściu w życie wprowadzi swoje regulacje w zakresie PS i po raz kolejny zmieni stan prawny. Po trzecie wytyczne są słabo zauważalne dla podmiotów nie korzystających ze środków unijnych, a więc pomijają znaczną część sektora. Po czwarte definicja PS z wytycznych będzie rodziła kontrowersje w zakresie wymogów jej spełnienie w innych obszarach, niż regulowane w Wytycznych (np. zamówienia publiczne, granty krajowe, granty samorządowe itd.). Można mieć tylko nadzieję, na przyspieszenie prac nad ustawą o ekonomii społecznej i solidarnej, która ostatecznie zdefiniuje PS w polskim prawie.

Czy więc prowadząc lub chcąc prowadzić przedsiębiorstwo społeczne powinniśmy spełniać zasady z Wytycznych Ministerstwa? 

Formalnie nie, wystarczy bowiem spełnić ekonomiczne warunki, o których pisałem w artykule dotyczącym spółki not for profit.

Biorąc jednak pod uwagę możliwość wsparcia działalności społecznej z różnych funduszy krajowych i unijnych, aspekty promocyjne i możliwość weryfikacji w ogólnopolskiej liście, spełnienie reguł z Wytycznych wydaje się praktyczną koniecznością.

Co do treści samych Wytycznych, przedstawiają intersujące wymogi w zakresie PS i na pewno warto je znać działając nie tylko w obszarze ekonomii społecznej, ale w całym III sektorze. Można z dużą dozą prawdopodobieństwa zakładać, że definicja PS ugruntuje się w praktyce działania władz krajowych i samorządowych i w takim lub niewiele zmienionym kształcie będzie obowiązywać przez kolejne lata. Jak powinno wyglądać PS w praktyce, zgodnie z Wytycznymi, przedstawię w kolejnym artykule w najbliższym czasie.

*




Brak komentarzy:

Prześlij komentarz